foto tematyczne: policja.pl
Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek podpisał 20 sierpnia 2025 r. zarządzenie o natychmiastowej przerwie w czynnościach służbowych Dariusza K. - sędziego Sądu Rejonowego w Lubaniu. Jest to efekt ostatniego incydentu z prowadzeniem przez sędziego K. samochodu pod wpływem alkoholu. Przerwa w czynnościach będzie obowiązywać aż do wydania przez sąd dyscyplinarny uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. Wtedy zostanie on zawieszony z urzędu.
Sędzia K. został zatrzymany przez policję wieczorem 18 sierpnia 2025 roku. Pod wpływem alkoholu (miał ponad 1 mg/l w wydychanym powietrzu, ok. 2 promile) jeździł camperem po Lubaniu i wjeżdżał w kolejne płoty. Następnego dnia prezes Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu poinformował o tym pisemnie ministra sprawiedliwości. W sprawie zabezpieczony jest monitoring z miejsca zdarzenia. W placówce medycznej w obecności prokuratora sędziemu została pobrana krew do badania.
20 sierpnia 2025 r. minister sprawiedliwości Waldemar Żurek, działając na podstawie art. 130 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, podpisał zarządzenie o natychmiastowej przerwie w czynnościach służbowych sędziego K. do czasu wydania uchwały przez sąd dyscyplinarny.
Pod koniec 2017 r. ówczesny minister sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry przeprowadzał masowe zmiany na stanowiskach prezesów w sądach – odwoływał niewygodnych sędziów i awansował zaufanych. Sędzia K. został wówczas powołany na stanowisko prezesa Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze. Wcześniej był prezesem Sądu Rejonowego w Miastku.
Ministerstwo Sprawiedliwości
Serwis Rzeczypospolitej Polskiej gov.pl / 21.08.2025
CZYTAJ TAKŻE
AKTUALIZAJA 26 sierpnia 2025 roku
Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej uchwałą z dnia 26 sierpnia 2025 r., sygn. akt I ZZ 2/25, w trybie kontroli zarządzenia o natychmiastowej przerwie w czynnościach sędziego wydanego w dniu 20 sierpnia 2025 r., przez ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka, zawiesił sędziego Sądu Rejonowego w L. w czynnościach służbowych do dnia 1 grudnia 2025 r.
I ZZ 2/25
UCHWAŁA
dnia 26 sierpnia 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący,
sprawozdawca)
SSN Paweł Wojciechowski
ławnik SN Arkadiusz Sopata
protokolant sekretarz sądowy Lena Stasiak
po rozpoznaniu na jawnym posiedzeniu, w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej
w dniu 26 sierpnia 2025 r., bez udziału stron, w kwestii zarządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 20 sierpnia 2025 r., sygn. [...], w przedmiocie
natychmiastowej przerwy w wykonywaniu przez X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego
w L. czynności służbowych
uchwalił:
na podstawie art. 130 § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o
ustroju sądów powszechnych – dalej powoływana jako u.s.p., X. Y. -
sędziego Sądu Rejonowego w L., zawiesić w czynnościach
służbowych do dnia 1 grudnia 2025 r.
Arkadiusz Sopata
Wiesław Kozielewicz
Paweł Wojciechowski
UZASADNIENIE
Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek zarządzeniem z dnia 20 sierpnia
2025 r., sygn. [...], wydanym na podstawie art. 130 § 1 u.s.p., zarządził wobec X. Y.
- sędziego Sądu Rejonowego w L., natychmiastową przerwę w czynnościach
służbowych, do czasu wydania uchwały przez sąd dyscyplinarny, nie dłużej niż
miesiąc.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Polska Konstytucja w art. 180 ust 2 stanowi, że zawieszenie sędziego w
urzędowaniu może nastąpić jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko w
przypadkach określonych w ustawie. Przepisy u.s.p. przewidują fakultatywne i
obligatoryjne wypadki zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych (termin
będący odpowiednikiem użytego w Konstytucji RP pojęcia ,,zawieszenie w
urzędowaniu”). Do pierwszej grupy zaliczamy: zawieszenie w czynnościach
służbowych sędziego, przeciwko któremu wszczęto postępowanie dyscyplinarne
lub o ubezwłasnowolnienie, a także gdy zostanie wydana uchwała zezwalającą na
pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej za przestępstwo nieumyślne lub
za przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego (por. art. 129 § 1 u.s.p.), oraz
zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych po zarządzeniu
natychmiastowej przerwy w czynnościach służbowych sędziego (art. 130 § 3
u.s.p). Do drugiej grupy należy: zawieszenie w wypadku nieprawomocnego
orzeczenia kary dyscyplinarnej złożenia sędziego z urzędu (art. 123 § 1 u.s.p) oraz
zawieszenie w czynnościach, gdy zostanie wydana uchwała zezwalającą na
pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej za przestępstwo umyślne
ścigane z oskarżenia publicznego (art. 129 § 2 u.s.p.).
Decyzje o zawieszeniu sędziego w czynnościach służbowych mogą być
podejmowane wyłącznie przez właściwe sądy dyscyplinarne, czyli w przypadku
sędziego sądu powszechnego sądy dyscyplinarne przy sądach apelacyjnych, zaś w
sytuacji przewinień dyscyplinarnych wyczerpujących znamiona umyślnych
przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego przez Sąd Najwyższy w składzie
dwóch sędziów orzekających w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej i jednego
ławnika Sądu Najwyższego (por. art. 110 § 1 pkt 1 u.s.p.). W wyroku Trybunał
Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 lipca 2021 r., w sprawie C-791/19
Komisja Europejska przeciwko Polsce orzeczono, że Polska uchybiła
zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE między
innymi nie zapewniając niezależności i bezstronności Izby Dyscyplinarnej Sądu
Najwyższego, do której właściwości należy kontrola decyzji wydanych w
postępowaniach dyscyplinarnych prowadzonych wobec sędziów (art. 3 pkt 5, art.
27 i art. 73 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym w związku z
art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, zmienionej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa
oraz niektórych innych ustaw). Natomiast w wyroku z dnia 22 lipca 2021 r.,
wydanym w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19),
Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził naruszenie art. 6 ust. 1 EKPCz w
związku z rozpoznaniem przez Izbę Dyscyplinarną Sądu Najwyższego kasacji
obwinionej adwokat J. R. wniesionej od orzeczenia Wyższego Sądu
Dyscyplinarnego Adwokatury, gdyż, cyt. ,,Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego,
która rozpoznawała sprawę skarżącej, nie była ,,sądem ustanowionym ustawą”. W
dniu 9 czerwca 2022 r. została uchwalona ustawa o zmianie ustawy o Sądzie
Najwyższym oraz niektórych innych ustaw, zam. Dz. U. z dnia 14 czerwca 2022 r.,
poz. 1259, która weszła w życie w dniu 15 lipca 2022 r. Ustawą tą zniesiono Izbę
Dyscyplinarną Sądu Najwyższego, a utworzono, wykorzystując propozycję
legislacyjną z dnia 11 listopada 2017 r. Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego
prof. dr hab. Małgorzaty Gersdorf, Izbę Odpowiedzialności Zawodowej, która nie
charakteryzuje się podnoszonymi w wyrokach TSUE: z dnia 19 listopada 2019 r.
A.K. i in. (C-585/18, C-624/18 i C-625/18) i z dnia 15 lipca 2021 r. Komisja
Europejska przeciwko Polsce (C-791/19), cechami przypisywanymi Izbie
Dyscyplinarnej (szczególnym stopniem autonomii organizacyjnej, funkcjonalnej
i finansowej, a w jej skład wchodzi 11 sędziów Sądu Najwyższego, wyznaczonych
przez prezydenta RP na pięcioletnią kadencję, spośród 33 wylosowanych sędziów
Sądu Najwyższego orzekających w pozostałych izbach Sądu Najwyższego).
Dokonano także zmian przepisów w obszarze odpowiedzialności dyscyplinarnej
sędziów, będących konsekwencją orzeczeń TSUE. Komisja Europejska, w
Sprawozdaniu na temat praworządności z 2024 r., sporządzonym w Brukseli w dniu
24 lipca 2024 r., stwierdziła m.in., że cyt. „Polska w zadowalającym stopniu
osiągnęła dwa »nadrzędne kamienie milowe«, dotyczące wzmocnienia istotnych
aspektów niezależności polskiego sądownictwa, w wyniku reformy systemu
odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów obowiązującego od czerwca 2022 r. do
lutego 2024 r. W szczególności zlikwidowano Izbę Dyscyplinarną Sądu
Najwyższego i zastąpiono ją niezależną i bezstronną izbą Sądu Najwyższego;
zreformowano również system środków dyscyplinarnych i usunięto kontrowersyjne
przewinienia dyscyplinarne; wszyscy sędziowie, których dotyczyły orzeczenia Izby Dyscyplinarnej, uzyskali prawo do odwołania się w ramach nowego systemu do
nowej izby w jasno określonym terminie, a wszyscy sędziowie zawieszeni przez
Izbę Dyscyplinarną zostali przywróceni na stanowiska”.
Zgodnie z art. 130 § 1 u.s.p. zarządzenie natychmiastowej przerwy w
czynnościach służbowych sędziego jest dopuszczalne:
1) jeżeli, sędziego
zatrzymano z powodu schwytania na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa
umyślnego, albo
2) jeżeli, ze względu na rodzaj czynu dokonanego przez sędziego
powaga sądu lub istotne interesy służby wymagają natychmiastowego odsunięcia
go od wykonywania obowiązków służbowych. Decyzję o natychmiastowej przerwie
w czynnościach służbowych sędziego może wydać prezes sądu albo minister sprawiedliwości, przy czym przerwa ta może trwać aż do czasu wydania uchwały
przez sąd dyscyplinarny, jednak nie dłużej niż miesiąc.
Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 stycznia 2009 r.,
sygn. akt K 45/07, OTK – A 2009, z. 1, poz. 3, nazwał procedurę z art. 130 § 1 u.s.p.
mianem „awaryjnej”. Podniósł również, że istotnym argumentem przemawiającym
za uznaniem zgodności tego przepisu z art. 180 ust. 2 Konstytucji RP jest to, iż
decyzja ministra sprawiedliwości jako przedstawiciela władzy wykonawczej,
zbliżona w swoich skutkach do decyzji o zawieszeniu sędziego w czynnościach
służbowych, podlega obowiązkowej, szybkiej, następczej kontroli przez sąd
dyscyplinarny, który może podtrzymując stanowisko Ministra Sprawiedliwości
zawiesić sędziego w czynnościach służbowych lub uchylić zarządzenie Ministra
Sprawiedliwości o przerwie w wykonywaniu czynności. Z uzasadnienia tego wyroku
Trybunału Konstytucyjnego można wyprowadzić wniosek, że istnienie
„obowiązkowej i szybkiej” sądowej kontroli decyzji ministra sprawiedliwości lub
prezesa sądu o zarządzeniu przerwy, było warunkiem stwierdzenia zgodności tego
przepisu z Konstytucją RP.
Uzasadniając swoje zarządzenie z dnia 20 sierpnia 2025 r., sygn. [...], minister sprawiedliwości Waldemar Żurek podał, że w dniu 18 sierpnia 2025 r.
około godziny 19:30 zostały podjęte przez Policję czynności wobec X. Y. - sędziego
Sądu Rejonowego w L., z uwagi na kierowanie przez niego pojazdem
samochodowym w stanie nietrzeźwości. Z danych zawartych w piśmie Prokuratury Regionalnej we W. z dnia 19 sierpnia 2025 r., wynika, że około godziny 19:30 na
terenie L., przy ulicy […] nr […], Policja podjęła interwencję wobec osoby kierującej
pojazdem typu […], która kierując nim, wjeżdżała w okoliczne płoty. W wyniku
interwencji ustalono, że kierującym był X. Y. - sędzia Sądu Rejonowego w L. Do
kierowania pojazdem miał przyznać się sam X. Y., twierdząc, że jechał do CPN-u
po piwo. Po zbadaniu go przy pomocy urządzenia alkomat, o godzinie 20:03
stwierdzono u niego 1,08 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. Sędzia X. Y.
odmówił poddaniu się badaniu krwi. Jako sprawca przestępstwa z art. 178a § 1 k.k.,
ujęty na gorącym uczynku został zatrzymany o godzinie 20:00 i doprowadzony do
placówki medycznej, w celu pobrania krwi. Po wykonanych czynnościach zwolniono
go o godzinie 23:40. W czynnościach pobrania krwi od sędziego uczestniczył
prokurator. W sprawie zabezpieczony jest monitoring z miejsca zdarzenia.
Zdaniem ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka, zachowanie X. Y. –
sędziego Sądu Rejonowego w L., którego zatrzymano na gorącym uczynku
popełnienia przestępstwa umyślnego, nie tylko godzi w powagę Sądu Rejonowego
w L., ale przede wszystkim naruszyło istotne interesy służby oraz podważyło
społeczne zaufanie do wymiaru sprawiedliwości i to obligowało, w oparciu o art.
130 § 1 u.s.p., do wydania zarządzenia w przedmiocie natychmiastowej przerwy w
wykonywaniu przez X. Y. - sędziego Sądu Rejonowego w L. czynności służbowych.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego podnosi się, że zarządzenie o
natychmiastowej przerwie w czynnościach służbowych sędziego, przewidziane w
art. 130 § 1 u.s.p., ma charakter prewencyjny, a swoim charakterem, ale też celem,
zbliża się do środków zapobiegawczych stosowanych w postępowaniu karnym (por.
uchwała Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 23 lipca 2008 r., sygn.
akt SNO 66/08).
Oczywiście przepis art. 130 § 1 u.s.p. nie może być postrzegany jako
instrument pozwalający na ingerencję przedstawiciela władzy wykonawczej i
polityka, jakim jest minister sprawiedliwości, w działalność orzeczniczą z tego
powodu, że np. nie aprobuje on sposobu dokonywania przez sędziego wykładni
prawa i jego stosowania w konkretnej sprawie. Trybunał Konstytucyjny
jednoznacznie stwierdził, że druga z przesłanek zarządzenia natychmiastowej przerwy w czynnościach służbowych sędziego (pierwsza jest skorelowana z
sytuacją zatrzymania sędziego na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa
umyślnego), dotyczy kwestii „pozamerytorycznych, niezwiązanych z konkretnymi
postępowaniami, jakie dany sędzia prowadzi”. Z orzecznictwa sądów
dyscyplinarnych wynika, że takim czynem może być np. prowadzenie posiedzenia
lub rozprawy w stanie wskazującym na spożycie alkoholu (por. np. uchwała Sądu
Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 1 kwietnia 2009 r., sygn. akt SNO
23/09), czy prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości (por. np. uchwała Sądu
Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt SNO
18/10, czy uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 sierpnia 2025 r., sygn. akt I ZZ
1/25).
W realiach niniejszej sprawy, nie budzi wątpliwości, iż minister sprawiedliwości Waldemar Żurek w sposób prawidłowy zastosował unormowanie z
art. 130 § 1 u.s.p., gdyż fakt prowadzenia przez sędziego pojazdu mechanicznego
w stanie nietrzeźwości, jest czynem karygodnym, godzącym w powagę instytucji
wymiaru sprawiedliwości jakim jest sądownictwo. W orzecznictwie Sądu
Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego podkreślano, iż użyty przez ustawodawcę w
art. 130 § 1 u.s.p., zwrot ,,czyn dokonany”, rozumieć należy jako sytuację, w której
nie chodzi jeszcze o formalne zarzucenie lub stwierdzenie określonego czynu, lecz
jedynie o ,,domniemanie dokonania czynu” przez sędziego, którego przyjęcie jest
uzasadnione w świetle okoliczności faktycznych konkretnej sprawy (por. np.
uchwała Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 11 marca 2004 r., sygn.
akt SNO 8/04. OSNSD 2004, nr 1, poz. 1).
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy zawiesił X. Y. - sędziego Sądu
Rejonowego w L., w czynnościach służbowych do dnia 1 grudnia 2025 r., uznając,
iż ten okres pozwoli na ewentualne uruchomienie postępowania w przedmiocie
zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej oraz jest wystarczający do
przeprowadzenia czynności wyjaśniających przez właściwego rzecznika
dyscyplinarnego.
Na marginesie wskazać należy, że nie do przyjęcia jest koncepcja, iż co do
sędziego, wobec którego zapadła uchwala o zezwoleniu na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, możliwe jest zastosowanie zawieszenia w czynnościach
służbowych tytułem środka zapobiegawczego (art. 276 k.p.k.), gdyż taka wykładnia
jest sprzeczna z jednoznaczną w tym względzie dyspozycją art. 180 ust. 2
Konstytucji RP (por. A. Bojańczyk, glosa do uchwały Sądu Najwyższego – Sądu
Dyscyplinarnego z dnia 5 lipca 2002 r., sygn. akt 22/02, Przegląd Sądowy 2003, nr
7 – 8, s. 187 – 200, W. Kozielewicz, Postępowanie w przedmiocie zawieszenia
sędziego sądu powszechnego w czynnościach służbowych, G. Rejman, (red.),
Problemy prawa i procesu karnego. Księga poświęcona pamięci Profesora Alfreda
Kaftala, Warszawa 2008, s. 187 – 194, uchwala składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt I KZP 21/07, OSNKW 2007, z.
10, poz. 69).
[M. T.]
[
r.g.]
Arkadiusz Sopata
Wiesław Kozielewicz
Paweł Wojciechowski
DOKUMENT DO POBRANIA (przekierowanie) Uchwała z dnia 26 sierpnia 2025 r. z uzasadnieniem (sygn. akt I ZZ 2/25) ;
